مىرود تا بند امير و غيره - كه ذكر آن ، بعدها در اين كتاب خواهد آمد - و اين پل خان ، اوّل خاك مرودشت است . از پل مذكور به مقدار 2 فرسنگ ديگر آمده ، به تخت جمشيد رسيدم ؛ كه آن تخت ، در بلوك مرودشت « 1 » واقع شده است . مرودشت : بلوكى است سردسير ؛ جلگه‌اش وسيع و آن در ميان مشرق و شمال شيراز واقع شده ، به مسافتى كه مذكور گرديد ؛ حاصلش غلّه و برنج است ؛ طول خاك آن ، اكنون مقدار 8 فرسخ ؛ مشتمل بر 36 پارچه ملك ؛ و آبش از رودخانه‌اى است كه از طرف « سيوند » مىآيد و از آنجا مىرود ؛ نزديك پل خان مذكور ، به رودخانهء كامفيروز متّصل مىشود ؛ پس ، از بند امير مىگذرد ؛ چنانچه مذكور شد . اراضى مرودشت در سابق ، همه شهر استخر بوده ؛ بلكه از به دو صحراى « خفرك » تا ناحيهء « رامجرد « 2 » » را همه استخر مىناميده‌اند و گويند 14 فرسنگ طول آن شهر بوده و عرضش ده فرسخ ؛ و سالهاى دراز ، دار الملك ملوك ايران بوده است . [ استخر : ] بعضى از اهل تاريخ نوشته‌اند كه شهر استخر را ابتدا كيومرس ساخته ؛ بعض ديگر گويند پسرش ، استخر نام ، بنا نهاده ؛ پس از آن ، هوشنگ بر آن [ 133 f ] عمارت كرده ؛ سپس جمشيد به اتمام رسانيده . جلوس جمشيد را در 2419 سال بعد از هبوط آدم نوشته‌اند و تخت جمشيد را به انگليسى « پرسى پوليس « 3 » » گويند . از رسوم و اطلال و بيوت و اساطين « 4 » آن ظاهر است كه در ربع مسكون ، كمتر سرايى به اين بنيان و ا [ ست ] حكام بوده ؛ عقول از مشاهدهء آن حيرانند ؛ خداى لا يزال شاهد حال است كه قلم به توصيف آن ، از تحرير عاجز مىماند ؛ تا كسى آن سراى را نبيند ، نمىداند كه چه كارها كرده‌اند و چه بناها گذارده‌اند . اين فقير مدّت هفت شبانه روز در آنجا متوقّف بودم . به قدر امكان ، چند نقشه از آن بناها برداشتم و شمّه‌اى از اوضاع آنجا نگاشتم كه مذكور خواهد شد :

--> ( 1 ) . « مرودشت » و « مردشت » - هر دو - صحيح است . ( 2 ) . نيز بلوكى است از فارس ، در سمت شمال آن . ( 3 ) . به كسر باء سه 3 نقطه و راء مهملهء ساكنه و سين و سين مهملهء مكسوره و ياء تحتانيّهء ساكنه و ضمّ باء سه 3 نقطه و سكون واو و كسر لام و ياء مثناة تحتانيهء ساكنه و سين مهملهء ساكنه است و واوى كه حرف ششم است ، در تلفظ بايد ظاهر نشود مگر به اشمام . صورت رقم آن در انگليسى اين است : Perse Polis . ( 4 ) . به فتح اوّل ، جمع اسطوانه . به ضمّ اول است كه ستون باشد .